Een eeuw lang actief voor Hoorns erfgoed

Activiteit divers (archief)

KAAP in KAART 23-1 tot 3-4 in Westfries Museum

23-01-2016

kaaphoornDe ontdekking van Kaap Hoorn door Jacob Lemaire en Willem Schouten in beeld gebracht aan de hand van prachtige oude kaarten.

In 1615 vertrokken de schepen Hoorn en Eendracht vanuit de Hoornse haven om een nieuwe route naar Indië te vinden. Aan boord van de schepen waren onder andere koopman Jacob Lemaire en schipper Willem Schouten. Durfinvesteerder Isaac Lemaire stuurde de schepen eropuit om zijn droom te verwezenlijken: een handelsimperium in de Oost. De Verenigde Oostindische Compagnie had het monopolie op die handel en Lemaire wilde dat doorbreken.

De schepen werden achtervolgd door rampspoed: Barre kou, zware stormen zelfs een ontploft schip op de kust van Argentinië. Dat het de mannen toch lukte om de zuidelijke punt van Zuid-Amerika te ronden (dat ze Kaap Hoorn noemden) en een nieuwe zeeweg naar Indië te vinden, was een ongeëvenaarde prestatie. Daarmee dacht Isaac Lemaire het monopolie van de Verenigde Oostindische Compagnie op de handel met de Oost te hebben gebroken.
De VOC liet het er echter niet bij zitten en bestreed de claim van Lemaire met alle middelen, tot confiscatie van het schip van Schouten toe. De juridische strijd zou zo’n 25 jaar duren. Toen pas stelde de rechter Lemaire en de door hem opgerichte Australische Compagnie in het gelijk. Lemaire was toen echter al dood.

De route richting de Oost via Kaap Hoorn is in de eeuwen daarna maar sporadisch gebruikt. De zeeën rond de Kaap waren simpelweg te gevaarlijk door de eeuwige stormen, de vele ondiepten en ontelbare kliffen in het gebied.
Pas in de 19e eeuw werd met de komst van de grote zeilschepen de route rond Kaap Hoorn commercieel interessant.

Kaartenmakers
Schepen van de VOC hadden in de 17e en 18e eeuw een indrukwekkend aantal kaarten aan boord om hun reizen te kunnen maken. Beroemde kaartenmakers en ontdekkingsreizigers stonden aan de basis van een snel groeiend aantal land- en zeekaarten. Steeds meer onbekende streken werden beschreven en getekend. Dat resulteerde in kaarten met prachtig zeekusten, landengten en zeestraten, gemaakt door mannen als Lucas Waghenaar, Joan Blaeu, Johannes Vingboons en Hessel Gerritsz.
In de loop van de jaren zie je dat een steeds groter deel van de wereld een ‘gezicht’ krijgt. De scheepvaart speelde daarin een hoofdrol. Aan boord was iedere kapitein en stuurman verplicht om hun bevindingen op te tekenen en te documenteren.

De reis in kaarten
Op de tentoonstelling KAAP in KAART toont het Westfries van 23 januari tot en met 3 april 2016 een indrukwekkend aantal kaarten uit een particuliere verzameling. Aan de hand van de route van de schepen van Schouten en Lemaire zijn kaarten uit de 15e tot en met de 19e eeuw geselecteerd. Kaarten van de hand van Mercator, Hondius, Van Linschoten en anderen geven een prachtig beeld van de ontwikkelingen in de kaartenmakerij door de eeuwen heen. En hoe de onbekende wereld steeds meer een bekende wordt.
De verzamelaar vertelt in een videopresentatie over zijn passie, zijn kaarten en bijbehorende wederwaardigheden. Op de tentoonstelling zijn ook een aantal zeer zeldzame 19e eeuwse navigatie-instrumenten te zien. Sextanten, barometers, passers en uurwerken, verzameld in een nagebouwde kaartenkamer, van waaruit de stuurman net lijkt te zijn weggelopen.

KAAP in KAART, 23 januari – 3 april 2016
Westfries Museum

In dit persbericht worden de namen niet genoemd van de twee personen die hun privé collecties voor een groot deel beschikbaar stellen voor de tentoonstelling, evenals de inrichting van de 19e eeuwse stuurhut, dus geheel in de stijl van de Grote Zeilvaart. Het zijn onze welbekende begunstigers van de Stichting Nederlandse Kaap Hoorn-vaarders Hans Kok en Ronald van Ulsen.
 
Het bestuur van de Stichting 400 jaar Kaap Hoorn is hen zeer erkentelijk voor het beschikbaar stellen van de kaarten en instrumenten en hun deskundige kennis rond over deze onderwerpen.

 

 

Activiteiten overzicht